7000 liter per seconde: regio krijgt zoet water uit andere rivieren wegens tekort

GEMEENTE ALPHEN AAN DEN RIJN - Het hoogheemraadschap van Rijnland staat voor een flinke klus. Er wordt zoet water uit andere rivieren naar de regio gehaald. Daarvoor moet de stromingsrichting worden omgedraaid en dat doe je niet zomaar even. De maatregel is nodig omdat er een tekort aan zoet water dreigt. Dat meldt Omroep West, mediapartner van Studio Alphen.

Doordat het de afgelopen periode erg droog is, is de waterstand in grote rivieren gedaald. Hierdoor kunnen de rivieren zout water dat binnenstroomt vanuit de Noordzee niet tegenhouden. Dat zoute zeewater stroomt door de aanhoudende droogte dus steeds meer landinwaarts. Door de hoge temperaturen van volgende week kan er ook nog eens veel oppervlaktewater verdampen. De hoeveelheid zoet water wordt steeds minder, en de plassen en rivieren in onze regio worden steeds zouter.

Als het water in onze regio zouter blijft worden, is dat schadelijk voor de natuur en de teelt. Dat 'verzouten' van zoetwaterplassen en -rivieren noem je verzilting. Om dat tegen te gaan, wordt er zoet water vanuit het Amsterdam-Rijnkanaal en de Lek aangevoerd.

Verzilting wordt veroorzaakt doordat er meer zeewater via de rivieren het land binnenstroomt. Rivieren kunnen dit normaal gesproken tegenhouden, maar door droogte en hoge temperaturen lukt dat niet. Dan staat het waterpeil te laag en wordt er geen druk uitgevoerd tegen het zeewater. Als water in de plassen en rivieren 'verzilt', neemt de waterkwaliteit en bodemvruchtbaarheid af. En dat is weer slecht voor dieren, planten en de oogst van de boeren.

Tekorten van meer dan 200 millimeter

Het tekort aan regenval is het hoogst in het westen van de regio, bij Hoek van Holland en het Westland: meer dan 200 millimeter. 'Dat valt normaal gesproken in deze periode nog niet eens in een maand', vertelt weerman Jordi Bloem. In het oosten en zuidoosten, bij Gouda en Bodegraven, ligt het tekort rond de 100 millimeter.

Volgens Bloem past de steeds vaker terugkerende droogte van de afgelopen jaren binnen de trend van de klimaatverandering. 'De extremen nemen toe: we krijgen langere perioden met veel regen, of juist andersom. Dat wil niet zeggen dat het volgend jaar weer zo droog wordt, of dat we dat nu jaren achter elkaar krijgen, maar het is wel een trend.'

Maatregel steeds vaker nodig

De droogtemaatregel, ook wel bekend als de Klimaatbestendige Water Aanvoervoorziening (KWA), zorgt voor een aanvoer van 7 kubieke meter zoet water per seconde. 'Dat betekent dat bij de sluis in Bodegraven 7.000 liter zoet water per seconde de boezem van Rijnland binnenkomt', aldus het hoogheemraadschap van Rijnland. Dat heeft ook gevolgen voor de pleziervaart: er mogen nog maar drie keer per dag boten door de sluis.

De maatregel werd ingevoerd na het recordjaar 1976. Sindsdien is het vier keer nodig geweest om in te grijpen: 2003, 2011, 2018 en nu in 2022. 'Het valt niet te ontkennen dat we hier steeds vaker mee te maken hebben', vertelt een woordvoerder van het hoogheemraadschap van Rijnland. 'De laatste keer dat dit noodzakelijk was, was vier jaar geleden. Daarvoor zat er een groter gat tussen.' Omdat de waterschappen verwachten dat droogteperiodes in de toekomst vaker voorkomen, wordt de capaciteit van de KWA in 2023 uitgebreid.

Nog geen droogterecord

De vorige keer dat er water moesten worden aangevoerd uit andere regio's was in 2018. Toen bleef de maatregel vier maanden van kracht. Hoe lang het dit keer gaat duren, durft het hoogheemraadschap nog niet te zeggen. 'Het is ook voor ons koffiedik kijken. 'De toevoer is ook te doseren. Mocht er dus bijvoorbeeld regen vallen, dan is het mogelijk om minder zoet water in te laten. Voorlopig is West-Nederland door de inwerkstelling van de KWA voorzien van voldoende zoet water en we gaan ervan uit dat dit ook zo blijft.'

Hopen op regen dus, maar dan géén stortbuien, volgens weerman Jordi Bloem. 'Dan kan de grond het water niet snel genoeg opnemen en loopt het weg. Je wilt eigenlijk wat je in de winter hebt: dagenlang gemiezer, maar dat kan eigenlijk niet in deze periode. Het is dus alles of niets, en we hebben niets.' Wel voegt hij toe dat het in 2018 in dezelfde periode droger was dan nu. 'Toen liep het tekort op tot 270 millimeter. We zitten nu wel bij de 5 procent droogste jaren, maar nog geen record.'