Meeste raadsleden gebruiken AI, maar waarschuwen voor fouten en gemakzucht: ‘Zelfs Jetten gebruikt het’
GEMEENTE ALPHEN AAN DEN RIJN - Bijna alle fracties in de Alphense gemeenteraad gebruiken kunstmatige intelligentie (AI) bij hun raadswerk, dat blijkt uit een rondvraag bij alle fracties. De technologie helpt onder meer bij het analyseren van grote hoeveelheden informatie, het doen van onderzoek en het verbeteren van teksten. Desondanks waarschuwen meerdere raadsleden voor fouten in AI-antwoorden en het risico dat gebruikers te veel op de technologie vertrouwen.
De manier waarop AI wordt gebruikt verschilt per fractie. Zo gebruikt Forum voor Democratie de technologie regelmatig om raadsstukken, begrotingen en beleidsdocumenten te vergelijken en verbanden tussen verschillende dossiers te leggen. Ook wordt AI ingezet om technische vragen, moties en andere teksten te formuleren of te controleren, zo legt fractievoorzitter Claudia Arnoldus uit.
Peter Versteeg van ONS Alphen gebruikt AI onder meer om openbare raadsstukken samen te vatten en informatie te structureren. RijnGouweLokaal zet de technologie vooral in voor analyses en onderzoek. Fractievoorzitter Ank de Groot-Slagter zegt dat dit tijd bespaart bij de voorbereiding van het raadswerk.
Andere fracties houden het gebruik beperkter. De VVD gebruikt AI volgens raadslid Damian Scholten bijvoorbeeld om spelfouten op te sporen, eigen teksten te verbeteren en suggesties voor bronnen te krijgen. PRO gebruikt de technologie vooral voor ondersteunende en administratieve taken, zoals het maken van verslagen en actielijsten, zo vertelt raadslid Rebecca Sterk.
Vertrouwelijke informatie
De politieke partijen geven aan dat ze geen vertrouwelijke of geheime gemeentelijke stukken invoeren in AI-systemen. Nieuw Elan-fractievoorzitter Frans Langerak benadrukt dat ieder raadslid zelf verantwoordelijk is voor het waarborgen van de veiligheid. Ook onder andere de VVD, PRO, FvD, ChristenUnie en de SP zeggen dat vertrouwelijke informatie buiten AI-systemen blijft.
Er wordt door veel partijen aangegeven dat er een onderscheid wordt gemaakt tussen openbare en niet-openbare informatie. Openbare gemeentelijke stukken kunnen volgens de fracties wel worden gebruikt. Vertrouwelijke informatie wordt niet wordt ingevoerd.
Naast privacy en informatiebeveiliging noemen meerdere fracties de betrouwbaarheid van AI als risico. John van de Kolk van SP waarschuwt voor het overnemen van informatie zonder de gegevens te controleren. D66 ziet het kritiekloos overnemen van AI-suggesties als het grootste gevaar.
Discussie over richtlijnen
Over de vraag of er duidelijke richtlijnen moeten komen voor het gebruik van AI, zijn de fracties niet eensgezind. Nieuw Elan vindt zulke richtlijnen wenselijk. Ook de VVD, ONS Alphen en PRO zijn voorstander. Zij wijzen onder meer op het belang van privacy, informatiebeveiliging en het controleren van AI-uitkomsten.
'Op z'n minst zouden we graag zien dat er bij door AI geschreven stukken de disclaimer staat dat het door AI geschreven is', aldus PRO-raadslid Rebecca Sterk. Zij ziet het risico dat AI-gegenereerde moties, amendementen en schriftelijke vragen onvoldoende aansluiten op de daadwerkelijke stukken. Dat kan volgens PRO leiden tot onnodig werk voor ambtenaren en de inhoudelijke discussie vertroebelen.
FvD is terughoudender over nieuwe regels. Volgens de fractie gelden bestaande regels over privacy, geheimhouding en vertrouwelijke informatie al. Wel vindt FvD het belangrijk dat raadsleden goed worden geïnformeerd over de mogelijkheden en risico's van AI. 'Het moet een hulpmiddel blijven en de verantwoordelijkheid voor het gebruik ervan ligt uiteindelijk bij het raads(commissie)lid zelf.'
SP-fractievoorzitter John van de Kolk benadrukt eveneens de eigen verantwoordelijkheid van raadsleden. Kirsti van Dam van D66 ziet richtlijnen vooral als mogelijke ondersteuning voor raadsleden die moeite hebben om te beoordelen wat verantwoord is.
Zelfs Jetten gebruikt het - Ank de Groot-Slagter, fractievoorzitter RijnGouweLokaal
'Ik kan eigenlijk niet beoordelen of er afspraken gemaakt moeten worden binnen de gemeente. Het is toch niet te controleren. Zelfs Jetten gebruikt het volop', aldus Ank de Groot-Slagter van RijnGouweLokaal.
Binnen de Alphense gemeenteraad zijn nog geen formele richtlijnen voor het gebruik van AI door raadsleden. Dat laat de griffie weten. Het onderwerp is de afgelopen tijd wel tijdens verschillende heisessies en informatiemarkten besproken met raads- en commissieleden. Daarbij is onder meer aandacht besteed aan de mogelijkheden en risico's van AI en het gemeentelijke AI-beleid.
Ook is tijdens die bijeenkomsten besproken dat niet-openbare, geheime en vertrouwelijke raadsinformatie niet in AI-systemen mag worden ingevoerd.
Kritiek op invloed op debat
De Partij voor de Dieren is kritisch over het gebruik van AI bij het raadswerk. De fractie ziet geen voordelen en waarschuwt voor vergaderingen waarin raadsleden algemene stellingen voorlezen die door AI zijn opgesteld. Ook vindt de partij dat AI nooit de mening van de gemeenteraad mag bepalen. Daarnaast wijst de fractie op het energieverbruik van AI-systemen.
Michel du Chatinier van ChristenUnie noemt veiligheid het grootste risico. 'Je weet niet meer als raadslid wat er gebeurt. (De) menselijke ratio ontbreekt, op basis van politieke overwegingen moet de mens tot besluiten komen.'
Ook de VVD waarschuwt voor een oppervlakkiger politiek debat als AI veelvuldig wordt gebruikt. 'Het gemak waarmee grote aantallen vragen en lappen teksten kunnen worden geproduceerd, mag niet ten koste gaan van de inhoudelijke kwaliteit en relevantie ervan. Goed raadswerk vraagt om meer dan heel veel vragen stellen: politieke afwegingen moeten voortkomen uit betrouwbare en gecontroleerde informatie, eigen overtuigingen en gesprekken met inwoners', aldus raadslid Damian Scholten.
Voor dit artikel zijn de griffie en alle fracties binnen de Alphense gemeenteraad benaderd. Enkel CDA en SGP hebben niet gereageerd.
Lees ook: Kostbare fietsbrug komt na jarenlange vertraging eindelijk van de grond: ‘Vlag kan uit’