Gevoel van onveiligheid groot bij veel vrouwen: ‘Het zijn niet de plekken, maar de gekken’

Vrouwen eisen de nacht op bij een demonstartie in Den Haag Foto: ANP

REGIO - Iedereen kent ze wel: plekken waar je liever niet langs fietst, of waar je zelfs een andere weg voor neemt. Zulke plaatsen zijn er genoeg. Dat blijkt uit de reacties op de oproep die Studio Alphen samen met Omroep West en andere lokale omroepen deed om enge plekken en routes te melden. Maar de vraag is of je er iets aan kunt doen? En moet je dan iets doen aan die plek, of gaat het juist om het gevoel zelf?

'Een man probeerde me bij de tunnel bij Braamhorst / Nettelhorst ooit van mijn fiets af te trekken bij schemer', laat iemand aan studio Alphen weten. 'Sindsdien vermijd ik alle tunnels bij schemer / donker zo veel mogelijk. Voor Ridderbuurt helaas geen alternatief meer als fietser.'

Een ander geeft aan zich onveilig te voelen bij de ingang naar de Zegersloot bij de Saffierstraat: 'In dit hoekje van het park, tussen de bomen en struiken, ziet niemand je meer bij een afstand van meer dan 10 meter. Daarnaast wordt er drugs gedeald.'

Het zijn slechts twee voorbeelden van de tientallen reacties die bij Studio Alphen, Omroep West en andere lokale omroepen binnenkwamen na een oproep onveilige routes en plekken te melden. Een aantal reacties legde Omroep West voor aan Krista Schram, onderzoeker aan Hogeschool Inholland. Zij is gespecialiseerd in hoe (met name) jonge vrouwen veiligheid en onveiligheid op straat ervaren.

Verschillende soorten reacties

'Ik zie er een heel duidelijke lijn in', zegt Schram over de reacties. 'En het valt me op dat de meeste reacties van vrouwen komen. Kennelijk voelen zij zich meer aangesproken door deze oproep dan mannen, en dat is ook niet vreemd.'

Die lijn ziet Schram in de verschillende soorten reacties die vrouwen geven. Ze gaan over straatintimidatie, slecht verlichte fietspaden en over het gedrag van verwarde of verslaafde jonge mannen die hangen op straat of in het openbaar vervoer.

Station Alphen aan den Rijn is slecht verlicht, er hangen vreemde mensen en er zijn regelmatig vechtpartijen

Het openbaar vervoer en grote ov-knooppunten worden vaak genoemd als onveilige plek. 'Wat vrouwen vooral nodig hebben, is de aanwezigheid van een gevarieerd publiek', weet Schram. 'Meer zachte, informele vormen van toezicht. Betere sociale controle. Hollands Spoor in Den Haag ziet er best aardig uit op het eerste gezicht maar qua aanwezigheid van andere mensen is er 's avonds niks.'

Volgens Schram kan dat ook anders, zoals een project bij station Rotterdam-Zuid laat zien. Het idee is daar om winkeltjes en horeca die 's avonds open zijn van boven naar de begane grond te halen. Daardoor zijn daar ook in de avond andere mensen aanwezig die zicht hebben op de perrons.

'Dus door een ander ontwerp van zo'n station is het daar voor iedereen prettiger om daar te zijn, maar vooral voor vrouwen.'

Ik heb al een aantal keren vreemden om hulp moeten vragen omdat ik werd achtervolgd. Blij dat ik nu een auto heb. Het zijn niet de plekken, het zijn de gekken

'Die seksuele straatintimidatie, dat lees je ook in die reacties, komt gewoon heel veel voor en dat is erg bedreigend', weet Schram. 'Het is gewoon echt een maatschappelijk probleem.' Ze wijst erop dat nieuwe wetgeving die straatintimidatie strafbaar maakt en de inzet van boa's op straat maar een klein deel van de oplossing is.

'Het gaat er gewoon om dat we dit als samenleving niet accepteren. En dat we ook ingrijpen als we zien dat het gebeurt.'

Uit cijfers van de politie blijkt dat sinds seksuele straatintimidatie strafbaar is (per 1 juli 2024) er in Alphen aan den Rijn zes aangiftes zijn gedaan. Een aantal daarvan zijn gedaan door agenten zelf. Een woordvoerder van de politie laat weten dat bij niet elke melding ook aangifte is gedaan. 

Vraag of iemand okay is

'Wat je in ieder geval moet doen, is niet weggaan van de situatie', legt Schram uit. 'Daardoor zal een vrouw zich ook nog in steek gelaten voelen. Laat zien dat je het ziet en vraag de vrouw of ze okay is.'

'Dat doe ik zelf ook. Dan vraag ik of een stukje mee kan lopen. En als het echt bedreigend wordt, dan zonder twijfel 112 bellen, niet afwachten of weglopen.'

Onprettig in het donker met die hangplek ernaast. In het verleden daar vanuit bosjes aangevallen - Een reactie over de fietstunnel bij de Albert Schweitzerbrug

Tot slot ziet Schram nog kansen om fietsroutes 's avonds veiliger te maken. 'Die kennis is er gewoon', zegt ze. 'Maar veel routes hebben slechte verlichting of zijn verkeerd ingericht qua veiligheid, al is daar de laatste tijd wel meer aandacht voor.'

'Maar op belangrijke routes kan dat beter. Je moet ook kijken hoe mensen die routes gebruiken en ervoor zorgen dat we bepaalde hoofdroutes maken. En die dan zo inrichten dat ze aantrekkelijk worden om 's avonds via die route te fietsen.'

'Hangjongeren', 'verslaafden', 'ongure figuren', 'geen fijne sfeer en vervelende mensen' - Enkele reacties over het Bospark

Het onderzoeksprogramma Pointer onderzocht al eerder welke plekken mensen als onveilig ervaren in heel Nederland. Dat overzicht vind je hier. Wat het beste kan doen als je ziet dat een vrouw wordt lastiggevallen vind je hier.

Lees ook: Expositie FEMICIDE te zien in het gemeentehuis: ‘Goed dat haar naam weer genoemd wordt’