‘Moet je kijken wat daar ligt’, veel belangstelling voor uitvaren van steenoude spoorbrug
ALPHEN AAN DEN RIJN - Drie dagen voordat de Gouwespoorbrug zijn of haar 148ste verjaardag viert, is het beweegbare deel (uit 1982) op een vrachtschip naar Friesland vertrokken. In het Hoge Noorden wordt de draaibrug klaargemaakt voor de komende honderd jaar. Daardoor ligt de treinverbinding tussen Alphen aan den Rijn en Bodegraven minstens driekwart jaar plat.
Het is een uitzonderlijke situatie, want in heel het land zijn er nog nooit zo lang onderhoudswerkzaamheden aan het spoor verricht. Friso van Merode, projectmanager bij ProRail, beaamt hoe bijzonder het is. 'We bouwen bijna nooit een compleet nieuwe brug voor het spoor. Dit is een uniek moment.'
Zoals bij veel bouw- en sloopwerk trekt het loskoppelen van de Alphense spoorbrug flink bekijks. Vooral gepensioneerde heren kijken hun ogen uit. 'Het is toch iets wat nooit gebeurt', reageert Arnold van Varik (66) aan de waterkant, waar hij foto's maakt met zijn telefoon. 'Dit maak je hierna niet meer mee.'
Als geboren en getogen Alphenaar, opgegroeid in de aangrenzende wijk Gouwsluis, wil hij het spektakel van dichtbij aanschouwen. Verwonderd is Van Varik over de werkwijze die wordt gehanteerd. 'Ik had gedacht dat er een grote telescoopkraan zou staan, maar ze doen het met pontons', merkt hij op.
Wat de 83-jarige Willem den Ouden hier brengt? 'Mijn leeftijd, ik heb alle tijd', klinkt het lachend. Het zware geschut dat wordt ingezet voor het uitvaren van de brug maakt grote indruk op hem. 'Moet je kijken wat daar ligt', zegt hij wijzend. 'Ik ben heel nieuwsgierig hoe ze dat ding straks wegvaren.'
'Het kan écht niet sneller'
Aan de overkant van het water in de Gouwe, waar ter voorbereiding al wekenlang bouwketen staan, legt Van Merode uit waarom het vernieuwen van de spoorbrug maar liefst negen maanden in beslag neemt. 'Het had écht niet sneller gekund', verzekert hij.
De renovatie vereist namelijk veel technische ingrepen, zo luidt zijn toelichting. 'Eerst moeten we de hele brug slopen. Daarna wordt de middenpijler eruit gehaald, vervangen we de constructie en komt er een totaal nieuwe besturing in. En dan zijn we negen maanden verder.'
Ondertussen oogt het rustiger dan gebruikelijk op het station in Alphen. Treinreizigers tussen Leiden en Utrecht kunnen omrijden via Amsterdam-Zuid en Schiphol. Voor wie hiervandaan richting de Domstad moet, vertrekt er om het kwartier een vervangende bus naar Bodegraven.
Hoewel hij naar eigen zeggen twintig minuten extra reistijd kwijt is, lijkt het humeur van Tim Paas net zo zonnig als het weer te zijn. De treinreiziger uit Wilnis moet voor zijn werk nu noodgedwongen de bus pakken. Vervelend vindt hij dat allerminst.
'Geduld is een schone zaak', verklaart Paas, drie minuten voordat zijn bus vertrekt. 'Hoort erbij, kan gebeuren', benadrukt hij broodnuchter. Ook al gaat het minimaal negen maanden duren? Hij kan er wel om lachen. 'Het is lekker weer. En er zal wel een heel mooie brug voor terugkomen.'
Een woordvoerster van de NS laat weten dat het 's ochtends weliswaar druk was, zowel bij de bussen als de treinen, maar dat alles vooralsnog op rolletjes loopt. Wel wordt deze week in de gaten gehouden of het aantal van vier vervangende bussen per uur voldoende is.
Geoliede machine
'Mocht dat niet zo zijn, dan gaan we kijken of we wellicht extra bussen in kunnen zetten', zegt ze. 'Het moet uiteindelijk een geoliede machine worden. En reizigers moeten de komende negen maanden zo min mogelijk overlast ervaren.'
Terug bij de brug toont Willem den Ouden begrip voor de ingrijpende maatregel die ProRail neemt om het spoor te repareren. Tientallen miljoenen draagt de belastingbetaler bij aan deze maandenlange operatie. 'Dat ding staat er al zó lang. Mag het dan een keer?', vraagt hij retorisch.
Toegegeven, zelf is Den Ouden geen treinreiziger en dus hij heeft geen last van de afsluiting. Sterker nog, hij kondigt aan binnenkort eens op de speciaal door ProRail geplaatste bankjes aan het water te gaan zitten. 'Als het mooi weer is.'
Ook voor Arnold van Varik geldt dat hij van plan is vaker een blik te komen werpen op de wederopbouw. 'Ik denk dat ik een paar keer langs kom fietsen, om te kijken wat ze aan het doen zijn en hoe het werk vordert. Dan kun je er toch een beetje over meepraten', redeneert hij.
Doorwerken tot kerst
ProRail-manager Friso van Merode herhaalt het streven om de spoorbrug uit 1878 in juni 2027 weer begaanbaar te maken. Al kan hij geen garanties geven. 'We hebben wel wat ruimte in de planning als er dingen uitlopen. Dat betekent doorwerken in het weekend, in de avond of zelfs tegen kerst.'
Dag één is volgens hem in elk geval voorspoedig verlopen. 'We lagen in de ochtend al een paar uur voor op schema, dus laat dat een goed voorteken zijn.' En als de werklui dat hoge tempo volhouden? Dan kan alle treinverkeer zowaar zelfs eerder worden hervat.
Lees ook: Spoorbrug wordt vervangen, vanaf vandaag 9 maanden lang met de bus
Lees ook: Reizigers balen van maandenlange stremming: ‘Alsof het spoor zwanger is’
Lees ook: Langste operatie ooit aan 43 jaar oude spoorbrug: ‘De rek is er echt uit’