Sfeer om te snijden bij beëdiging raadslid: fracties weigeren op te staan en wethouders blijven weg
GEMEENTE ALPHEN AAN DEN RIJN - Wethouders die bewust wegblijven, raadsfracties die weigeren op te staan en een burgemeester die applaus oogst voor het onderbreken van een toespraak. Zelden zal de spanning bij het beëdigen van een raadslid in Alphen aan den Rijn zó erg om te snijden zijn geweest als donderdagavond.
Van tevoren staat al vast dat de spreekwoordelijke temperatuur in het gemeentehuis tot ver onder het vriespunt is gezakt. Desalniettemin begint de eerste raadsvergadering na het zomerreces nog vrij harmonieus en bij vlagen zelfs ronduit feestelijk.
De kinderburgemeester draagt haar ambtsketen over aan d'r opvolgster. Er zijn ballonnen en felicitaties voor het jarige CDA-raadslid Helma van der Louw (70), die iedereen van een traktatie voorziet. En voor de geboorte van zijn zoon krijgt Frans Langerak (Nieuw Elan) een cadeautje van de burgemeester.
'Achterkamertjes en angst'
Dan wordt Diana van Kleef in het zonnetje gezet. Zij stopt na zeven maanden als raadslid voor de VVD, omdat zij die functie niet kan combineren met haar andere werkzaamheden. Als bedankje ontvangt ze het boek Het kon minder, over oud-minister en voormalig Haags burgemeester Johan Remkes.
Die titel blijkt niet alleen van toepassing op het afgelopen halfjaar in de Alphense politiek, maar ook op het verdere verloop van de vergadering. De sfeer slaat volledig om als Jeroen Matthijssen een toespraak houdt voor zowel Van Kleef als haar opvolgster, de omstreden ex-wethouder Anouk Noordermeer.
'Ik vind het niet meer dan fatsoenlijk dat je gaat staan als de burgemeester daarom vraagt' - Ginet Groep, raadslid Alphen voor Elkaar
Buiten het bewieroken van zijn vertrekkende fractiegenote, haalt hij in pittige bewoordingen uit naar andere partijen. 'Roddel en achterklap lijken in deze raad belangrijker dan argumenten', foetert hij. 'Op een aantal dappere raads- en commissieleden na, heerst er een cultuur van achterkamertjes en angst.'
Daarop beticht Matthijssen waarnemend burgemeester Peter Rehwinkel (PvdA) ervan Van Kleefs afscheid te hebben vertraagd. 'Dat is niet waar', countert Rehwinkel getergd. 'Deze burgemeester heeft aan het sterfbed van zijn vader handtekeningen gezet. En van u geen condoleance ontvangen.'
Aangifte van aanranding
Zijn abrupte onderbreking van Matthijssens toespraak wordt begroet met een daverend applaus in de vorm van luid gebonk op de tafels. Vervolgens mag Noordermeer naar het midden van de raadszaal komen. 'Zo waarlijk helpe mij God almachtig', bezweert ze, daarmee de eed afleggend.
Wettelijk mag er dan geen beletsel zijn, dát ze terugkeert in de politieke arena is voor velen controversieel. Dat heeft alles te maken met de aangifte van aanranding die ze als ex-wethouder eerder dit jaar deed tegen oud-collega Relus Breeuwsma (CDA), die heeft besloten aan te blijven in zijn functie.
Wat meteen opvalt, is dat niet alleen Breeuwsma, maar ook alle andere mannelijke wethouders tot ná Noordermeers beëdiging schitteren door afwezigheid. 'Ze hebben de persoonlijke afweging gemaakt om niet aanwezig te zijn bij de installatie', verklaart een woordvoerster van het college later.
Saillant detail: Noordermeers plaatsvervanger Judith Bokhove (GroenLinks) - de enige vrouw in het gemeentebestuur - is er wél vanaf het begin bij. 'Chapeau voor haar, dat ze is blijven zitten', reageert Noordermeer na afloop. 'En dat de heren zijn weggebleven, zegt veel over hoe zij te werk gaan.'
Ongeschreven regel genegeerd
Maar daar blijft het niet bij. Gedurende haar beëdiging weigert een deel van de raad op te staan, zoals een ongeschreven regel in de politiek voorschrijft. In een gezamenlijke verklaring melden GroenLinks en PvdA zo kenbaar te willen maken bezwaar te hebben tegen haar terugkeer als raadslid.
'Respectloos', reageert Ginet Groep (Samen voor Elkaar) achteraf. Zij wil voorafgaand aan de eedaflegging met een opmerking de installatie onderbreken, maar die gelegenheid geeft Rehwinkel haar niet. 'Ik vind het niet meer dan fatsoenlijk dat je gaat staan als de burgemeester daarom vraagt.'
'Het is heel eervol om weer aan de slag te gaan' - VVD-raadslid Anouk Noordermeer
Eenmaal beëdigd, valt Noordermeer een bescheiden applausje ten deel. Terwijl vervolgens Tim Rombouts wordt benoemd tot commissielid namens RijnGouweLokaal, komen alsnog wethouders Breeuwsma, Gerard van As (Nieuw Elan) en Gert van den Ham (D66) gebroederlijk de raadszaal binnen.
Precies tegenover Noordermeer zit Breeuwsma, maar de twee lijken elkaar geen blik waardig te keuren. Twee keer komt laatstgenoemde, gekleed in een lichtblauw maatpak, achter het spreekgestoelte staan om raadsvragen te beantwoorden. De onderwerpen (je verzint het niet): riool en begraafplaatsen.
Elf minuten lang op de gang
Zonder al te veel fantasie zijn die thema's behoorlijk toepasselijk op de Alphense politiek, die wordt gekenmerkt door onderling moddergooien en waarin geregeld een grafstemming heerst. Even ontsnapt Noordermeer, als ze zich elf minuten lang op de gang begeeft. En in een (achter)kamer overleg voert.
Onder haar beigegekleurde blazer draagt ze overigens een opvallend T-shirt. Daarop staat een afbeelding van Rosie the Riveter, een fictief Amerikaans personage dat symbool staat voor het feminisme, met de woorden We Can Do It! (vrij vertaald: 'wij kunnen het') in een tekstballon erboven.
Voorschot op officieel afscheid
Om klokslag 23.00 uur - exact drie uur na de opening - sluit Rehwinkel zijn laatste raadsvergadering, nadat Michel du Chatinier (ChristenUnie) met een gedicht en geschenk alvast een voorschot heeft genomen op het officiële afscheid van de burgemeester op 13 oktober. Opnieuw klinkt er handgeklap.
Noordermeer klapt zachtjes mee. Tegen haar loopt overigens ook een aangifte van de burgemeester, naar verluidt voor het lekken van vertrouwelijke informatie. Hoe ze haar politieke rentree heeft ervaren? 'Het is heel eervol om weer aan de slag te gaan', zegt ze, zich enigszins op de vlakte houdend.
Lees ook: Teruggekeerd raadslid Noordermeer komt oog in oog met wethouder Breeuwsma na aangifte van aanranding
Lees ook: Politieke crisis duurt voort: gemeente moet voor straf jaar langer wachten op nieuwe burgemeester