Erik van Zuylen: ‘Participatie door inwoners en locaties voor hoge windturbines moeten eerst met Alphense politiek worden besproken’
GEMEENTE ALPHEN AAN DEN RIJN – Aanleiding voor een gesprek met de voorzitter van de Raadswerkgroep Duurzaamheid, raadslid Erik van Zuylen, is de onlangs gehouden informatiemarkt Opwek en Energie. Hier zijn de politieke partijen bijgepraat over regionale opwek van energie, onder meer over eventuele locaties voor grote windturbines in de gemeente Alphen aan den Rijn.
Uit de presentaties tijdens de informatiemarkt Opwek en Energie blijkt dat er de laatste paar jaar veel ontwikkelingen zijn geweest. Zo zijn bijvoorbeeld lange rijen hoge windturbines langs provinciale wegen, zoals langs de N11 tussen Hazerswoude-Rijndijk en Alphen-Stad, een achterhaald idee. Beter is om hoge windturbines te clusteren én om ze beter in het landschap in te passen. Dat is langs een snelweg lastig.
Een nieuwe uitdaging is netcongestie, dus als er te weinig elektriciteit beschikbaar is voor iedereen tegelijk. ‘Netcongestie was nog geen probleem tijdens de laatste regionale bespreking over energie in 2021. Wel zijn toen concrete doelen vastgesteld over energiebesparing en over lokale en regionale opwek van energie’, zegt Van Zuylen.
Opwek en Energie
De informatiemarkt Opwek en Energie is gehouden naar aanleiding van een brief van provincie Zuid-Holland waarin verschillende regio’s, en daardoor ook gemeenten, min of meer onder druk worden gezet om snel met locaties voor hoge windturbines te komen. Deze kunnen grootschalig energie opwekken. ‘De gemeenteraden, ook die van Alphen aan den Rijn, zijn het niet eens met de in 2021 voorgestelde locaties voor windturbines’, zegt Van Zuylen. ‘Daarom moet er nu een onderzoek komen of en waar eventueel wel windturbines kunnen worden gebouwd.’
Regionale Energie Strategie (RES 1.0)
Alphen aan den Rijn ligt in de regio Holland-Rijnland. Elke regio heeft een Regionale Energie Strategie (RES), deze is in 2021 vastgesteld door de gemeenteraden in deze regio. In de RES is opgenomen hoeveel duurzame energie de hele regio Holland-Rijnland zal opwekken. De regio zit nu, drie jaar later, op 22 procent van wat zij heeft toegezegd. ‘Na het vaststellen van de RES is er vrijwel niets gebeurd op het gebied van grootschalig opwekken door wind of zon’, zegt Van Zuylen. ‘Er is verder geen beleid gemaakt. Dat wekt bij mij irritatie op, want nu is er te weinig tijd voor zorgvuldige participatie, onder druk van de provincie die ‘ineens’ locaties wil zien.’
In de RES van de regio Holland-Rijnland staat al wel een afspraak voor een participatietraject om te onderzoeken of er geschikte locaties zijn voor windturbines. Ook hier is sinds 2021 niets mee gedaan. Provincie Zuid-Holland wil nu deze locaties voor de zomer van 2025 weten. Over de dan voorgestelde locaties moet per locatie een Milieueffectrapportage (MER) komen om de gevolgen voor mensen, flora en fauna te bekijken.
De uitdagingen
De ambitie van Holland-Rijnland is om in 2030 aanzienlijk meer elektriciteit op te wekken dan nu. ‘Het doel is 1.140 terrawatt. De realiteit is dat hiervan slechts 22 procent wordt waargemaakt. In de andere RES-regio’s is de situatie niet veel beter. Holland-Rijnland is helaas de regio met procentueel de minste productie op basis van het gedane aanbod’, aldus Van Zuylen. Ter vergelijking: Goeree-Overflakkee zit in 2030 op 103 procent, Hoekse Waard op ruim 80 en Rotterdam Den Haag op 51. De andere regio’s zitten tussen 27 en 36 procent. ‘Een extra uitdaging is dat gemeente Alphen aan den Rijn binnen Holland-Rijnland het grootste grondgebied heeft en daarom moet hier een groot deel van de energie-opwek vandaan komen.’
De verwachting is dat opwek van elektriciteit vooral door hoge windturbines moet worden gedaan, omdat zonnevelden alleen niet voldoende leveren. Daarom dringt de provincie aan op locaties voor hoge windturbines. Als een regio in het najaar van 2025 nog altijd geen nieuwe zoeklocaties voor windenergie heeft aangedragen, zal provincie Zuid-Holland zelf locaties zoeken. Onder aanvoering van gemeente Alphen aan den Rijn heeft Holland-Rijnland aangegeven dat zij een integrale oplossing zoekt en niet alleen maar in wil zetten op meer windturbines.
De toekomst
In de Alphense Raadswerkgroep Duurzaamheid, waarvan Erik van Zuylen de voorzitter is, wordt gesproken over zo’n integrale oplossing. ‘Hier wordt informatie gedeeld en besproken. We moeten veel informatie ophalen, want het is een ingewikkelde opgave en we weten al dat ons doel niet wordt gehaald. De gesprekken gaan onder meer over energiebesparing, slim samenwerken door bedrijven en alternatieven. Naderhand worden politieke besluiten in de raad genomen.’ Kort samengevat bespreekt de werkgroep informatie en bespreekt de gemeenteraad de politieke gevolgen hiervan.
Voorbeelden van alternatieven zijn de inzet van aardwarmte (geothermie) en van de warmte van water (aquathermie). Bij een warmtenet, oftewel aquathermie, wordt water ingezet om warmte te maken. Dit lost het verwarmen van huizen door aardgas op en het is ook een alternatief voor elektrische verwarmingssystemen. ‘Een warmtenet bestaat uit drie onderdelen’, legt Van Zuylen uit. ‘Buizen die water uit de bron halen, een pomp om rond te pompen en een aansluiting in huis. De bron kan gewoon oppervlaktewater zijn. Er is in de gemeente Alphen aan den Rijn genoeg water voor aquathermie.’
Participatietraject
Het college van burgemeester en wethouders (B&W) heeft onlangs al een participatietraject onder inwoners en bedrijven aangekondigd. Hen zal om een mening worden gevraagd over de komst van hoge windturbines in combinatie met een mening over de komst van grote zonnevelden. ‘Wij willen over dat proces een bespreking door de Alphense politiek’, zegt Van Zuylen. ‘Ook moeten de straks door B&W uitgekozen locaties met de raad worden besproken vóórdat deze bij de regio Holland-Rijnland worden aangeleverd.’ Holland-Rijnland verzamelt de voorgestelde locaties van alle aangesloten gemeenten en stuurt dit als een pakketje naar de provincie.
Wensen van de gemeenteraad
Erik van Zuylen vindt dat er veel te laat is begonnen met het vormgeven van het participatieproces. Daardoor staat de gemeenteraad erg onder druk. Van de Alphense politiek werd verwacht dat zij tijdens de informatiemarkt Opwek en Energie ‘ineens’ met politieke wensen en bedenkingen zou komen om in deze participatie op te nemen. ‘Gebruikelijk is om na een informatiemarkt de input in de fracties te bespreken, zodat er een fractiestandpunt van elke partij kan komen.’
Als noodgreep werd voorgesteld om de Raadswerkgroep Duurzaamheid om wensen en bedenkingen te vragen en dat schoot Van Zuylen in het verkeerde keelgat. ‘Dat kan helemaal niet, want de werkgroep is niet politiek ingericht. Wensen en bedenkingen zijn echter altijd politiek van aard’, zegt Van Zuylen. ‘Alle partijen zijn in de werkgroep vertegenwoordigd om te zorgen dat alle gemeenteraadsfracties goed op de hoogte zijn van de problematiek en achterliggende informatie zonder politieke mening.’ De voorzitter van de Raadswerkgroep Duurzaamheid wordt hierin gesteund door zijn eigen partij GroenLinks, Nieuw Elan, PvdA en ook door andere partijen.
Een brief en een raadscommissievergadering
Wat er naar zijn mening dan nu moet gebeuren? ‘Ik zie graag een brief of ander document van B&W met de stand van zaken en eventueel voorstellen. Dan kan de inhoud ervan plus de brief van de provincie in een raadscommissievergadering politiek worden besproken door alle Alphense fracties in de gemeenteraad’, zegt Van Zuylen. Een verzoek om zo’n commissievergadering wordt binnenkort op de agenda gezet. ‘Dat moet zo snel mogelijk en daarna kan de gemeenteraad wensen en bedenkingen meegeven voordat een mening van inwoners wordt gevraagd.’
Lees ook: Opwekken van schone energie is een uitdaging en zeker niet eenvoudig
Lees ook: Uitdaging voor aansluiten elektriciteit bij nieuwe woningen Alphen-West