Het gaat niet goed met de Alphense afvalscheiding en een echte oplossing is nog niet in zicht
GEMEENTE ALPHEN AAN DEN RIJN – De doelen om afval te scheiden worden niet gehaald door de Alphense inwoners. Daarbij gaat het in de stad slechter dan in de dorpen. Er wordt te weinig gescheiden afval aangeboden en teveel restafval en er zit veel vervuiling in gescheiden afval. Een kant-en-klare oplossing is er overigens niet.
Op verzoek van de Alphense gemeenteraad zijn de politieke partijen donderdag 6 februari tijdens een informatiemarkt bijgepraat over het Alphense afvalbeleid. Concreet stonden de onderwerpen realistische doelen, PMD en circulair ambachtsnetwerk op de agenda.
Het doel voor 2020 was 75 procent gescheiden afval en voor 2025 een 100 procent afvalvrije gemeente, dus geen restafval meer. Dat is niet gelukt: in 2023 werd 56 procent afval gescheiden en er was 200 kilo afval per persoon aan restafval. Glas- en tuinafval worden wel veel gescheiden, met cijfers rond 80 procent.
Veel GFT in restafval
Per Alphenaar is er jaarlijks 425 kilo afval, dit is inclusief grof vuil. Hiervan wordt 200 kilo als restafval ingeleverd. Maar: slechts 23 kilo is echt restafval. De rest, dus 174 kilo, hoort te worden gescheiden. Daarnaast blijkt er veel vervuiling in het gescheiden afval te zitten.
Voor Alphen-Stad geldt dat hier relatief veel hoogbouw is en daar is het gescheiden inleveren niet geregeld. Een opmerkelijk punt: uit steekproeven die met de hand worden uitgevoerd, blijkt dat er bij laagbouw evenveel GFT (groente, fruit, tuinafval) in het restafval zit als bij hoogbouw.
Diftar
De Alphense cijfers zijn vergeleken met die van andere gemeenten. Alphen aan den Rijn scoort veel slechter op GFT scheiden dan bijvoorbeeld gemeente Harderwijk. ‘Wat doen ze daar dan anders?’, was de vraag van Koen Verwoerd (D66). Harderwijk blijkt anders om te gaan met ophalen en heeft een financiële prikkel. Erik van Zuylen (GroenLinks) vraagt: ‘Is er bij diftar dan meer zwerfafval?’ Dat blijkt in elke gemeente anders te zijn, maar in totaal is dit ongeveer gelijk.
De Alphense gemeenteraad verzet zich al jaren tegen het invoeren van diftar. Bij dit systeem wordt per huishouden gemeten hoeveel restafval er wordt aangeboden. Wie meer aanbiedt, betaalt ook meer afvalstoffenheffing.
Motivatie en onwetendheid
Het is niet bekend hoeveel mensen niet scheiden en ook niet waarom zij dat niet doen. De ambtelijke afdeling van gemeente Alphen aan den Rijn denkt dat milieu, financiën en vies-schoon een rol spelen. Om de motivatie om wel te scheiden groter te maken, wordt ingezet op communicatie.
Bij het scheiden van PMD (plastic, metaal, drinkpakken) worden inwoners voorgelicht over wat er juist níet in de PMD-bak mag. Het gaat dan om:
- Zeil en folie
- Apparaten en speelgoed
- Kratten en emmers
- Tuinmeubilair
- Piepschuim
PMD-problemen
Afgelopen jaar was er dikke ruzie tussen de Nederlandse gemeenten en de verpakkingsproducenten over geld. De verpakkingsindustrie heeft een afvalfonds en daaruit worden gemeenten betaald voor gescheiden aanbieden van PMD, want dat zijn grondstoffen voor nieuwe producten. Een partij PMD wordt echter afgekeurd als er meer dan 15 procent vervuiling in een container of vrachtwagen zit en dan wordt niets uitbetaald. Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft in 2024 onderhandeld over een ander en beter systeem.
In de zomer van 2024 was het percentage afkeuringen voor Alphen aan den Rijn ‘ineens’ opgelopen naar bijna 100 procent. Dit geldt overigens voor meer gemeenten. Het staatje over 2024 laat zien dat er in Alphen aan den Rijn tussen mei en oktober een aanzienlijk hogere afkeuring was dan de ‘normale’ 30 procent. De afkeuring was in juni en juli bijna 100 procent. ‘We hebben last gehad van de onderhandelingen’, denkt wethouder Relus Breeuwsma (afval). ‘We denken dat er daarom teveel is afgekeurd. Het schadebedrag is tussen de 2 en 3 ton.’
Afvalbakken
Er worden sinds de invoering van statiegeld minder blikjes tussen het restafval gevonden, maar ook minder op straat en in openbare afvalbakken. Deze bakken zijn onderzocht op logische plaatsing. Er blijken in de hele gemeente afvalbakken te staan die weinig worden gebruikt en er zijn plekken waar een afvalbak zou moeten staan. Sommige gaan nu weg en hier en daar wordt een extra afvalbak geplaatst. Een uitdaging is dat de afvalbakken zichtbaar moeten zijn anders worden ze niet gebruikt.
Hergebruik
Alphen aan den Rijn heeft een traditie in hergebruik van spullen. Er is bijvoorbeeld een grote Kringloop. Er is echter ook zoiets als een ‘circulair ambachtsnetwerk’. Hierbij gaat het bijvoorbeeld om BehouT, Repair Café en streven naar demontage. Er wordt onder meer samengewerkt met het onderwijs en Rijnvicus (sociale werkvoorziening). De gemeente heeft een subsidie gekregen om te onderzoeken hoe hergebruik beter kan en of een verdienmodel mogelijk is.
Lees ook: ‘Ruzie’ tussen verpakkingsindustrie en gemeenten over inzamelen PMD kan leiden tot ander afvalbeleid
Lees ook: Losse inzameling van oud papier en karton gaat stoppen, wat betekent dit voor jou?