‘Herstel van een historische vergissing’, theater wil niet langer de hand ophouden

ALPHEN AAN DEN RIJN - Een 'bodemloze put' waar bakken met geld in wordt gegooid. Met die bedenkelijke reputatie probeert het van subsidies afhankelijke theater Castellum al jarenlang af te rekenen. Door zich in zekere zin af te splitsen van de gemeente, verwacht de schouwburg voortaan zijn eigen broek op te kunnen houden.

Vooropgesteld: helemáál zonder subsidiegeld kan een culturele onderneming als Castellum niet draaiende worden gehouden. Maar nu het Alphense theater officieel is omgevormd naar een stichting, is het niet meer voor honderd procent in handen van de gemeente.

Voor bezoekers verandert er 'niet zo vreselijk veel', verzekert de scheidende directeur Marcel 't Sas. Organisatorisch wel, omdat de stichting door een raad van toezicht wordt bestuurd. 'Het herstel van een historische vergissing', noemt 't Sas die fundamentele verandering.

'In het verleden dachten veel gemeenten: we maken er een bv (besloten vennootschap, red.) van, dan wordt het vanzelf een onderneming en gaat het minder geld kosten. Maar dat blijkt helemaal niet zo te zijn, want een theater kost nou eenmaal heel veel geld.'

Alphen aan den Rijn is één van de laatste gemeenten die haar theater in een stichting heeft ondergebracht. Als gevolg daarvan kan Castellum gebruik maken van externe fondsen. 'Tot nu toe waren we altijd overgeleverd aan subsidie van de gemeente. Dat kunnen we nu gaan uitbreiden met sponsoring.'

Breder publiek trekken

Die aanvullende financiële armslag is essentieel, aangezien de gemeente volop gaat bezuinigen op subsidies en de kosten tegelijkertijd blijven stijgen, voegt de directeur daaraan toe. Ook de (partijloze) Alphense cultuurwethouder Judith Bokhove erkent dat subsidies 'onder spanning' staan.

Toch wil ze benadrukken dat de organisatorische afsplitsing van Castellum geen bezuinigingsopgave is. 'Het is vooral om te zorgen dat een theater als dit zelf wat meer de vleugels kan uitslaan. En misschien - dat hopen we ook - een breder publiek naar zich toe kan trekken', betoogt Bokhove.

Wat nog wel een uitdaging blijft, is om af te rekenen met het imago van een 'bodemloze put'. Miljoenen euro's aan gemeenschapsgeld zijn er namelijk door de jaren heen in Castellum gestoken, met als dieptepunt een mega-investering om het gebouw brandveilig te maken. Kosten: 3,6 miljoen euro.

Het is een realiteit waar 't Sas niet zijn ogen voor wil sluiten. 'Dat beeld is hardnekkig, want het is in jaren opgebouwd. Maar we zien het langzamerhand veranderen. In plaats van een put gaan mensen het meer zien als een bron. Van inspiratie, ontmoeting, vermaak en verwondering.'

Nachten wakker gelegen

De directeur, die na 5,5 jaar vertrekt als directeur van Castellum, gaat verder: 'Je kan een theater zien als puur een kostenpost, maar je kan ook het accent leggen op de opbrengst. Cultureel, maatschappelijk en sociaal. Die is enorm.'

't Sas wil erop wijzen dat de schouwburg al drie jaar achter elkaar enkele tonnen aan subsidie overhield en dat geld 'keurig' terug heeft betaald aan de gemeente. In april draagt hij het stokje over aan Ariane Kop. Nachten heeft hij wakker gelegen over zijn opvolging, maar haar komst maakt hem 'heel blij'.

'Ariane is echt een topper', steekt 't Sas de loftrompet over haar af. 'Wij delen de passie voor theater, en specifiek voor dans. We willen van Castellum dé plek maken voor dans in het Groene Hart. Daar zijn we al een eind mee op weg en ik weet zeker dat zij dat verder gaat brengen.'

Kop verheugt zich op haar klus als directeur van Castellum. De geboren Voorburgse, die momenteel in Veenendaal woont maar van plan is om naar de Alphense regio te verhuizen, wil met ruim twintig jaar ervaring als theaterbestuurder 'verder bouwen op het fundament dat Marcel heeft gelegd'.

Tegenvallers opvangen

Hoe ze dat exact voor zich ziet, wil ze nog niet zeggen. Wel hoopt ze een einde te maken aan de constructie waarin Castellum vaak subsidiegeld terug moest betalen. 'Bij tegenvallers hoeven we nu niet meer naar de gemeenteraad, maar hebben we eigen vermogen om een klap op te vangen.'

Daarbij kan Castellum ook 'gewoon' een aanvraag indienen om in aanmerking te komen voor een subsidie. Zolang die maar aan de gemeentelijke visie voldoet, beklektoont wethouder Bokhove. Of de kans groot is dat zij daar dan 'ja' op zegt? 'Heel groot, want het is een uniek theater op een unieke locatie.'

Lees ook: Leraren laten zangkunsten horen en zien in The Masked Singer: 'Op naar grote zaal'

Lees ook: Ongestoord naar de film gaan, zónder gesmak en geslurp: 'Zó fijn'

Lees ook: Dansers uit Oekraïne oefenen voor groot optreden in Londen: 'Oorlog onder de aandacht houden'